Артыкулы: Епіфаній Славінецкі

Епіфаній Славінецкі [пач. 17 ст.—19(29).11.1675], дзеяч правасл. царквы, пісьменнік, перакладчык. Нарадзіўся на Украіне або ў Беларусі, мяркуючы па прозвішчы, у мясцовасці з назвай, падабнай на Савянец. Не захаваліся звесткі пра яго сям’ю і хроснае імя. Імя Е. прыняў, калі прыняў манаства ў Кіева-Пячэрскай лаўры. Як мяркуецца, вучыўся ў Кіеўскай брацкай школе, дзе вывучыў грэчаскую мову. Ведаў таксама лац. мову, якую, відаць, вывучыў у каталіцкім калегіуме. Выкладаў у Кіеўскай брацкай школе лац. і, магчыма, грэчаскую і царк.-слав. мовы. У 1649 па просьбе цара Аляксея Міхайлавіча накіраваны ў Маскву, дзе разам з Арсеніем Сатаноўскім арганізаваў у Андрэеўскім манастыры школу для пад’ячых для вывучэння лац. і грэчаскай моў. З 1651 жыў у Чуднавым манастыры ў Крамлі. Займаўся рэдагаваннем новага царк.-слав. перакладу Бібліі, які з яго прадмовай выйшаў у 1663. Падтрымліваў царк. рэформы патрыярха Нікана. Быў найб. адукаваным інтэлектуалам у Маскве ў сярэдзіне 17 ст., энцыклапедыстам. Пакінуў вялізную рукапісную спадчыну: 60 слоў-пропаведзяў, каля 40 кніжных сілабічных вершаў, некалькі канонаў, пахвальных слоў і інш. (у т.л. суцяшальнае пасленне да княгіні Радзівіл), пераклады багаслоўскіх тэкстаў, «Геаграфіі» Блаў, «Анатоміі» Везалія, «Грамадзянства звычаяў дзецкіх» Эразма Ратэрдамскага і інш. Склаў «Лексікон філалагічны» (тлумачэнне тэрмінаў Свяшчэннага Пісання), «Лексікон грэка-славена-лацінскі» (карыстаўся вял. папулярнасцю, захавалася некалькі яго спісаў). У Расіі не імкнуўся зрабіць кар’еры, меў чын іераманаха.

Творы:

Лексикон латинський Е.Славинецького, лексикон словено-латинський Е.Славинецького та А.Корецького-Сатановського / Підгот. до видання В.В.Німчук. Київ, 1973.

Літаратура:

Ундольский В. Ученые труды Епифанин Славинецкого // Чтения в Обществе истории и древностей российских. 1846. № 4;

Певницкий В. Ф. Епифаний Славинецкий — один из главных деятелей русской духовной литературы в XVII в. // Тр. Киевской духовной академии. 1861. № 8—10;

Брайловский С. Филологические труды Епифания Славинецкого // Рус. филологический вестник. 1890. № 2;

Яго ж. Заметка о греко-славено-латинском словаре Епифания Славинецкого // Там жа. № 4;

Ротар И. Епифаний Славинецкий, литературный деятель XVII в // Киевская старина. 1900. № 12;

Pozdneev A.V. Die Geistlichen Lieder des Epifanij Slavineckij // Die Welt der Slaven. 1960. № 3—4;

Німчук В.В. З лексикографічної спадщини Е.Славинецького // Лексикографічний бюлетень. Київ, 1961. Вип. 8;

Булахов М. Г. Восточнославянские языковеды. Мн., 1976. Т. 1;

Елеонская А.С. Человек и Вселенная в ораторской прозе Епифания Славинецкого // Развитие барокко и зарождение классицизма в России XVII—начала XVIII в. М., 1989.

© Валерый Пазднякоў, 2010

Надрукавать Надрукаваць без ілюстрацый
Дадаць меркаванне

Ю.А.Ябланоўскі

Пячатка Вітаўта

План Віцебска. З кнігі: Памятная книжка Витебской губернии на 1865 год. Издана Витебским губернским статистическим комитетом. Под редакциею А.М.Сементовского. СПб., 1865.